Osmanlı İmparatorluğu'nda reform hareketleri, on sekizinci yüzyılın sonlarından itibaren ve özellikle on dokuzuncu yüzyılda hız kazanan, ekonomik sıkıntılar, askerî gerilemeler ile sosyal huzursuzluklara çözüm arayan bir değişim süreci olarak öne çıktı. Reformların ilk işaretleri on yedinci yüzyılda Lale Devri sırasında görülse de kalıcı değişim, 1792 yılında imzalanan Ziştovi Antlaşması sonrasında dışa bağımlılığın artmasıyla III. Selim döneminde başladı. II. Mahmud dönemiyle belirginleşen süreç, 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı ile resmî başlangıcını buldu.
Tanzimat Fermanı ile hukuk alanında modernleşme, birey haklarının korunması ve devletin modernizasyonu amaçlandı. Fransız Devrimi'nin etkileri, milliyetçilik akımları ve sanayileşme Osmanlı reformlarını şekillendirirken, bu durum aynı zamanda büyük güçlerin müdahalesine açık bir zemin oluşturdu. Toplumsal alanda kız çocuklarının eğitim almaya başlaması toplumsal cinsiyet eşitliği için önemli bir adım olurken, teknik ve mesleki eğitim sunan yeni okullar iş gücünün niteliklerini yükseltti. Çok dilli yapısına paralel olarak farklı dillerde eğitim veren okullar açıldı ve bireylerin toplumsal olaylara duyarlılığı artırıldı.
Ekonomik alanda tarım sektöründe verimliliği artırmak için modern teknikler teşvik edildi, toprak reformları yapıldı ve sanayi alanındaki yatırımlarla özel teşebbüsler desteklendi. Ticaret yollarındaki stratejik konum nedeniyle yapılan ticaret anlaşmaları iç ticareti canlandırırken, yabancı yatırımcıların ilgisini çekti ve işsizlik oranının düşmesine katkı sağladı. Ancak artan rekabet yerel üreticiler ile esnafı zor durumda bırakarak bazı sosyal dengeleri etkiledi.
Siyasi yapıda merkezi yönetimin güçlendirilmesi amacıyla eyalet sisteminde değişiklikler yapıldı ve yerel yöneticilerin yetkileri artırılarak merkezi hükümetin denetimi güçlendirildi. Hukukun üstünlüğü ilkesi esas alınarak etnik ve dini gruplar arasında adalet sağlanmaya çalışıldı. 1876 yılında açılan ilk meclis, yerel temsilcilerin katılımıyla yönetim sürecine halkın dahil olmasını teşvik etti ve günümüzdeki demokrasi ile insan hakları anlayışının temellerini attı.
